Boek: De Westermoskee
Alles ging mis. Twintig jaar lang werden er plannen gemaakt voor een nieuwe moskee in Stadsdeel De Baarsjes. Steeds was er een nieuwe hobbel op de weg waardoor het gebedshuis niet gebouwd kon worden. Conflicten binnen het bestuur, met moedervereniging Milli Görüş, met woningbouwvereniging Het Oosten, met eerdere stadsdeelbesturen en uiteindelijk ook nog met het architectenbureau dat de nieuwe moskee ontwierp, zorgden ervoor dat er de afgelopen twintig jaar vooral veel geruzied en gedroomd werd over de Westermoskee, maar dat het gebouw geen stap dichterbij kwam.
Toen journalist en geschiedkundige Kemal Rijken in 2013 hoorde dat de bouw nu écht zou beginnen, besloot hij diep in het dossier ‘Westermoskee’ te duiken en er een boek over te schrijven. Dat werd De Westermoskee en de geschiedenis van de Nederlandse godsdienstvrijheid. In het boek plaatst Rijken de ontwikkeling van de nieuwe moskee in De Baarsjes in de context van godsdienstvrijheid in Nederland.
Kerken en moskeeën
Die geschiedenis levert interessante parallellen op. Rijken beschrijft bijvoorbeeld hoe de bouw van Katholieke kerken, net als die van nieuwe moskeeën nu, tot eind negentiende eeuw op veel verzet stuitte. Zo laten de historische hoofdstukken – heel grondig onderzocht, soms wat al te gedetailleerd beschreven – zien dat het verhaal van de Westermoskee niet op zichzelf staat. De bouw van het gebedshuis is misschien wel het volgende hoofdstuk in de geschiedenis van de godsdienstvrijheid in Nederland.
Personages
Rijken, zoon van een Turkse vader en een Nederlandse moeder, en zelf agnost, is op zijn sterkst in de passages die vanuit het perspectief van de hoofdpersonen zijn geschreven. Deze vorm is heel geschikt om een toch wat taai verhaal levendig te maken. Dat lukt hem bijvoorbeeld als hij schrijft over de beeldenstorm in Nederland, maar het lukt vooral goed in de hoofdstukken over de Westermoskee, die gedragen worden door Üzeyir Kabaktepe en Haci Karacaer.
Opvallend is verder dat Rijken in het boek soms aangeeft dat niet alle geinterviewden het eens zijn over een bepaalde versie van het verhaal. Zo’n ingewikkelde geschiedenis vol conflicten, botsingen, afspraken en overeenkomsten heeft altijd veel kanten, en kan dus ook geen eenduidig verhaal hebben.
Voltooid
En nu – twintig jaar later – staat de Westermoskee er, aan de Kostverlorenvaart, met een koepel die schittert in de zon. Dit najaar is de buitenkant voltooid, voor de binnenkant wordt geld ingezameld. Heel veel hobbels zijn genomen, geld is bij elkaar geschraapt, het gebouw is voltooid. Rijken heeft een mooi, doorwrocht verhaal over het gebedsgebouw geschreven. Op naar een volgende episode in het verhaal.
